لطفا صبر کنید...

کویر طبس ، عروس کویرهای ایران
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/30

كوير سرزمين سكوت با چاشني آواي باد است. اين سكوت همانطور كه مي‌تواند آرامش‌بخش باشد گاهي خوف‌انگيز هم مي‌شود. كوير طبس نيز از این جذابیت مستثنی نیست و با خورشید، مهتاب و ستاره‌های آسمانش همچنین با نقاشی‌های چشم نواز وزش باد، یکی از جذاب‌ترین مقصدها برای سفر در ایران است. برای مشاهده‌ی تمام جاذبه‌ها و دیدنی‌های عروس کویر ایران بهتر است چند روز از وقت خود را پای این سفر بگذارید.

شايد بتوان مشابه طبيعت شمال ایران را در كشورهاي ديگر يافت، اما طبيعت برخي از كويرهاي ايران منحصر به فرد است. دست کی سفر را بگيريد تا سفري افسانه‌اي داشته باشیم زیرا شايد در کویر طبس در ميان سنگ كلوخ كويري، آب و شاليزار نیز ببینیم!!!

کویر طبس

جغرافیای کویر طبس

طبس یکی از شهرهای خراسان جنوبی است که از زمان‌های دور بسیار مهم و پل ارتباطی شرق و غرب ایران بوده است. طبس یکی از بزرگ‌ترین شهرهای ایران با اقلیم بیابانی است و کویر طبس از شمال به کویر مرکزی ایران و ارتفاعات پیر حاجات طبس، از جنوب به جاده خور به طبس، از شرق به کوه‌ها و ارتفاعات عاشقان و از غرب به دریاچه نمک خور و کویر مرکزی ایران محدود می شود.

پوشش گیاهی منطقه بسیار غنی است و شامل گیاهان نواحی استپی و ماسه‌ای همچون قیچ، درمنه، تاغ، دم گاوی، بادام کوهی، اسکنبیل که به سمت شرق از تعداد آن‌ها کم می شود و در نواحی غربی حاشیه‌ی کویر مرکزی، گیاهان نمک پسند شامل شور بیابانی، گز و اشنان دیده می‌شوند. به‌دلیل پوشش گیاهی غنی منطقه و وجود منابع آب، تنوع جانداران نیز در کویر طبس بالاست. انواع مار و عقرب، شاهین، هوبره، عقاب طلایی، کرکس، گرگ، شغال، روباه شنی، گربه شنی، سمور سنگی، جرد، پا مسواکی، موش صحرایی، اکوسیستم جانوری کویر طبس را تشکیل می‌دهند.

کویر طبس

مسیرهای دسترسی به کویر طبس

خوشبختانه شهر طبس هم فرودگاه دارد و هم ایستگاه راه آهن. به وسیله اتوبوس هم می‌توان به آن سفر کرد. اگر با ماشین شخصی هستید و از خراسان و سیستان و بلوچستان میخواهید به طبس بروید ابتدا با استفاده از جاده ۹۵ به بیرجند رفته و با جاده ۶۸ به طبس بروید. از شهرهای دیگر کشور می‌توانید به مشهد رفته و از آنجا با بزرگ‌راه ۹۵ و ۶۸ به طبس بروید.

چرا به کویر طبس برویم ؟

شاید رفتن به کویر برای همه سفری خوشایند به نظر نرسد و ترجیح دهند به شمال کشور بروند تا در کنار بوییدن عطر بهارنارنج، شالیزارهای سبز را ببینند و در گرما تنی به آب بزنند. اما طبس متفاوت از، تصور بیابانی بی‌آب و علف است. اینجا می‌توانید در گلشن سرسبز قاجاریه قدم بزنید، پاهایتان در رودی با آب سرد و گرم بگذارید، به دره‌ای اسرارآمیز بروید و از دیدن شالیزارها و مرکبات و مردمان خونگرم طبس کیف کنید.

با تمام این توصیفات طبس همانطور که از نامش پیداست( تب بس: بسی گرما) تابستانی داغ و سوزان دارد و جدا از اصالت بیابانی خود نیست. در نهایت کویر طبس با زیبایی‌هایی متفاوت از خیال ما می‌تواند میزبان گرمی در پاییز و زمستان برای مهمانانش باشد.

کویر طبس

جاذبه های گردشگری کویر طبس

کال جنی

در ۳۵ کیلومتری شهرستان طبس است. برای شروع در جاده طبس به بشرویه بروید، پس از جدا شدن از جاده آسفالت و دو راهی استخر شاعر و طی حدود ۵ کیلومتر جاده خاکی به محل دره می‌رسیم. از دو مسیر می‌توان وارد این دره شد. یکی انتهای جاده خاکی که به‌واقع ابتدای این دره است و متصل به کوه است و دیگری میانه‌های این جاده خاکی که می‌توان از طریق یک شکاف ایجاد شده به‌وسیله فرسایش به درون دره راه یافت.

فضای مرموز در دل کویر، نسخه‌ای بی بدیل از گرند کانیون آمریکا، علاوه بر تفریح نوعی دره‌نوردی محسوب می‌شود. ابتدا نام کال جنی را برایتان باز می‌کنیم؛ کال جنی از دو بخش کال + جنی تشکیل شده است. جریان های سیلابی در کویر، مسیری دره مانند ایجاد می کنند که به آن ها کال گفته می شود. وقتی باد در این دره ها می وزد، صداهایی مرموز ایجاد می شود که مردمان قدیم این صداها را به جنیان نسبت می دادند.

کال جنی

کال جنی ۱۶ کیلومتر طول دارد و دیواره‌های بلند و پرشیبی دارد که بر هر کدام از آن‌ها طرح‌های طبیعی زیبایی خودنمایی می‌کنند. این‌ طرح‌ها حاصل فرسایش آبی و بادی در طی هزاران سال هستند و امروز شما را حیرت شده می‌کند. مسأله‌ی جالب توجه، وزش نسیمی خنک در دره است که در این سرزمین با گرما عجین شده، بهشتی در کویر را به ویژه در فصول گرم به وجود می‌آورد. این دره‌ی طبیعی منحصر به فرد از سال ۱۳۹۶ با شماره۳۵۰ در فهرست آثار طبیعی – ملی ایران قرار دارد.

کال جنی

کال جنی یک دره‌ی اصلی دارد که دره‌های فرعی زیادی از آن منشعب شده‌اند. سر منشاء کال اصلی از نخلستان بالادست است که در نهایت به روستای ازمیغان می‌رسد. آب درون این دره، از چشمه‌ی ازمیغان می‌آید و بر سر راهش گیاهان تشنه‌ی کویری را سیراب می‌کند. در بعضی نقاط کال، آبشار‌های کوچکی وجود دارند که محلی‌ها به آن‌ها شُلَن می‌گویند و در زیر خود حوضچه‌هایی زیبا تشکیل داده‌اند که برای آب‌تنی بسیار هیجان انگیز هستند.

بر روی دیواره‌های اطراف کال جنی حفره‌های دیواره از همین جا به چشم می‌خورند؛ احتمال می‌رود این تونل‌ها و حفره‌ها محل چله‌نشینی زرتشتیان و یکتاپرستان بوده است که به گبر معروف هستند و با معماری دست کند ساخته شده‌اند. بررسی‌ها نیز زمان ساخت آن‌ها را به زمان ساسانیان و پس از ورود اسلام به ایران نسبت می‌دهد. جالب‌ترین قسمت این حفره‌ها و تونل‌ها، شباهت بسیار و مرتبط بودن آن‌ها به یکدیگر است.

کی سفر به شما توصیه می‌کند که سفر به این دره را به همراه افرادی انجام دهید که به مسیرها اشراف داشته باشند.

کال جنی

کویر حلوان

‌با هر وسیله‌ای که به طبس سفر کرده باشید و در هر نقطه از آن که باشید حدود یک ساعت تا روستا و کویر حلوان فاصله دارید. از جاده‌ی ارتباطی خور به طبس استفاده می‌کنیم؛ بعد از سه‌راهی جعفرآباد به سمت طبس، جاده فرعی به سمت روستای حلوان و سپس جاده فرعی دیگری به سمت روستای خیرآباد، به این ریگ‌زار می‌رسیم.

کویر حلوان

نامش را از روستایی به همین نام در حاشیه شرقی کویر گرفته است و به دلیل سبک زندگی بومی مردمانش شهرت دارد و مورد توجه گردشگران است. روستای حلوان در گذشته یکی از روستاهای مهم طبس و محل گذر کاروان‌ها بوده و از ۱۳ برج نگهبانی‌اش، ۵ برج باقی مانده که جاذبه‌ی اصلی روستا شناخته می‌شود.

کویر حلوان یکی از کویر‌های بکر ایران است. مانند دیگر کویرها شما را به تجربه آرامش و دیدن آسمان مملو از ستاره فرامی‌خواند. در ناحیه شمالی و شرقی این ریگزار، باتلاق‌های نمکی و رسی کویر مرکزی و دریاچه نمک خور به چشم می‌خورد؛که در لیست پیشنهادات کی سفر با عنوان گردش در حوالی طبس قرار دارد. در کل می‌توانید روی تفریحاتی از قبیل شتر سواری در کویر، بازدید از دریاچه نمک، گردش با موتور چهار‌چرخ، شب‌نشینی کنار آتش و کمپینگ زیر آسمان شب و عکس های با زمینه نارنجی حساب باز کنید.

کویر حلوان

روستای اصفهک

 برای رسیدن به این روستای زیبا از سمت طبس، کافیست از خیابان خرمشهر وارد بلوار شهید عباس پور و سپس وارد جاده طبس- دیهوک شوید (بزرگ‌راه شماره‌ی ۶۸) و بعد از طی کردن مسافتی معادل ۳۸ کیلومتر به روستا خواهید رسید.

دیگر روستای جذاب طبس است که به خاطر حفظ زندگی بومی و بافت تاریخی‌اش شهرت دارد. البته این روستا جزو توابع شهر محسوب می‌شود و در بخش دیهوک قرار دارد. وقتی به نزدیکی این روستا می‌رسید تعامل بافت تاریخی و درختان و زمین‌های سرسبز همچون تابلو نقاشی مقابلتان نمایان می‌شود.

در زلزله ۵۷ طبس، اصفهک تا ۵ سال تقریباً خالی از سکنه ماند اما بعد از آن در کنار روستا خانه‌های جدیدی برای مردم ساخته شد و قسمت بافت تاریخی روستا، خالی از سکنه باقی ماند. کارشناسان به کمک مردم محلی به مرمت اماکن تاریخی شهر مثل مسجد جامع و حمام قدیمی روستا پرداختند و این شهر تا حدودی بهبود یافت.

حال در این قسمت بافت قدیمی روستا می‌توانید قدم بزنید و با دیدن دیوارهای کاه‌گلی و گنبدی شکل سفری در زمان و حال و هوای آن روزها کنید. سکوت روستا( البته اگر در تعطیلات پرتردد سال نرفته باشید) و فانوسی که به رسمی سنتی( به نام چراغن اصفهکی) وقت غروب آفتاب در روستا روشن می‌شود زیبایی و آرامش را در چشمتان دو چندان می‌کند.

روستای اصفهک

یکی دیگر از ویژگی‌های روستای اصفهک، پوشش گیاهی آن است. در زمین‌های کشاورزی کرت‌بندی شده، زعفران و پونه‌های بومی کشت می‌شود. همچنین دور تا دور روستا درخت نارنج و نخل به صورت مسالمت آمیز در کنار هم قرار گرفتند و به مهمانان خوش‌آمد می‌گویند. یکی از دلایل رشد این درختان وجود چند قنات پرآب مثل قنات‌های عباس‌آباد، توکل‌آباد (درون روستا)، ده‌نو و اسکندرآباد ( اطراف روستا) است. در سال ۹۵ یک رصدخانه‌ کویری در این روستا ساخته شد که توصیه می‌شود در سفر به طبس و روستای اصفهک بازدید از آن را از دست ندهید.

روستای اصفهک

چشمه مرتضی علی طبس

چشمه آب گرمی است که در مسیر روستای خرو قرار دارد. آب سرد جاری در کف رودخانه ایجاد می‌شود که این امر باعث مخلوط نشدن این آب‌ها تا مسافتی حدود ۳۰۰ متر می‌شود.

لذت قدم گذاشتن روی شن نرم کف رود، راه رفتن در آب دو دما و قلقلک ماهی‌های ریز در چشمه مرتضی علی طبس منتظر شماست. اگر امتداد آب را بگیریم می‌بینیم در نهایت از بین دیواره‌های بلند دره‌ای می‌گذرد. خفره‌هایی در این دیواره‌های کناری قرار دارد که چشمه‌هایی از آنها می‌جوشند. بزرگترین حفره را حمام مرتضی علی می‌گویند. کمی بالاتر دره محصور و تنگی را می‌بینید به نام دره سد نهرین که بازدیدکنندگان معتقدند این دره بسیار به دره تنگه واشی در نزدیکی تهران شباهت دارد. در آخر مسیر چشمه، به سدی به نام طاق عباسی خواهید رسید. این سد در جایی که دیواره‌های دره به هم خیلی نزدیک شده‌اند؛ ساخته شده و قدیمی‌ترین و نازک‌ترین سد جهان است. طاق عباسی از آثار دوران صفویه، قوسی شکل و قسمتی از آن آجریست. روی این طاق سنگ‌نگاره‌های بزکوهی حک شده‌اند که نمادی از درخواست فراوانی آب و فراوانی نعمت است. البته عده‌ای هم این بزها را نمادی از فرشتگان نگهبان آب و فراوانی نعمت می‌دانند.

این چشمه مبدا آبی اغلب مزارع و تأمین آب باغات طبس است که از طریق نهر آبی به این شهر منتقل می‌شود. چشمه‌ی مرتضی علی را می‌توانیم در ۲۵ کیلومتری شهر طبس و ۲۰ کیلومتری شرق نیشابور ببینیم.

چشمه مرتضی علی طبس

باغ گلشن طبس

از باغات سرسبز در منطقه بیابانی است که به دستور لطفعلی خان زند در بحبوحه به قدرت رسیدن آقامحمدخان قاجار شروع ساختش کلید خورد. این باغ همیشه مورد توجه گردشگران از دور و نزدیک بوده است. مساحت باغ حدود ۷ هکتار است که با استخر‌های پرآب و فواره‌های زیبا و درختان بومی و غیربومی مزیّن شده است. تنها بنای ساختمانی باغ گلشن همان سردر آن است که از دو طبقه با دو ستون زیبا تشکیل شده؛ البته این سردر در زلزله ۵۷ تماماً تخریب شد اما بعدها از روی نقشه اولیه بنا، بازسازی شد.

در عمارت سردر باغ گلشن موزه‌ای با عنوان میراث زمین طبس برپاست که می‌توان در آن میراث به جا مانده از فعالیت‌های طبیعی و انسانی زمین و آثار مرتبط با زمین‌شناسی را دید. قیمت بلیط برای ایرانیان ۲۰۰۰ تومان و برای خارجی‌ها ۵۰۰۰ تومان است. این باغ در بلوار امام خمینی شهر طبس واقع شده است.

باغ گلشن طبس

روستای نایبند

برای رسیدن به این روستا شما باید در مسیر جاده‌ی طبس- کرمان حرکت کنید. پس از عبور از کریت، دیهوک و زنوغان، به نایبند می‌رسید. فاصله شما تا روستای نایبند حدود ۱۰۵ کیلومتر است.

دارای یکی از انواع معماری‌هایی است که به وفور در روستاهای ایران وجود دارد؛ یعنی معماری پلکانی. این روستا را بالای کوه کوچکی ساخته‌اند چون می‌توانستند مطمئن باشند در مواقع زلزله خراب نمی‌شود. نایبند در دل کویر قرار دارد و با درختان سر به فلک کشیده‌اش همچون جزیره‌ای سبز در میان کویر به نظر می‌رسد. تا شعاع ۲۰۰ کیلومتری این روستا هیچگونه آبادی مشاهده نمی‌شود اما در این کویر بی آب و علف آنچه که نایبند را تا به امروز سرپا نگهداشته است، قنات‌ها و چشمه‌هایی هستند که آب را به این دیار هدیه می‌دهند و باعث رشد مرکبات و نخل و توت و کشاورزی شده‌اند.

نظم قرارگیری خانه‌ها و باغات روستا بدین صورت است که خانه‌ها بالای کوه به صورت پلکانی ساخته شده‌اند و کوچه‌های باریک و پیچ در پیچی آن‌ها را به پایین کوه یعنی باغات متصل می‌کند. کوچه‌ها معمولاً سرپوشیده تحت عنوان ساباط ساخته شده‌اند و سکوهایی در مسیر وجود دارد که اهالی روستا به وقت فراغت آنجا دور هم می‌نشینند.

روستای نایبند

دیدنی‌های دیگر روستا ۳ برج نگهبانی است که از قلعه‌ای ۴۰۰ ساله باقی مانده و تنها راه رفتن به آن پل چوبی کوچک و باریکی است. به علاوه در این روستا نیز چشمه‌های گرم و سردی داریم که هم جنبه زیبایی و تفریح دارند هم عامل حیات روستا است. چشمه زردگاه و آبگرم دیگ رستم از جمله‌ی این چشمه‌ها هستند. پناهگاه حیات وحش نایبند علاوه بر پوشش گیاهی ارزشمند، گونه‌های جانوری مهمی مثل  یوزپلنگ آسیایی دارد. گمان می‌رود که در این ناحیه حدود ۱۵ قلاده یوزپلنگ زیست می‌کنند.

روستای نایبند

روستای ازمیغان

مسیر دسترسی از سمت طبس به بشرویه است که بعد از ۲۵ کیلوکتر در سمت راست جاده به تابلوی ازمیغان می‌رسید. با وارد شدن به این جاده فرعی پس از طی ۱۵ کیلومتر به روستای ازمیغان وارد می‌شوید.

یکی دیگر از روستاهای سبز طبس است که به علت قرار گرفتن در دره‌ای کم عمق و فراوانی آب، تلفیقی از شالیزار و نخلستان را در کویر می‌بینیم. سفر به این روستا با یک تیر، دو نشان زدن است به طوری که گویا به دو اقلیم متفاوت سفر کرده‌اید. برنج چمپا نام برنج خوش‌طعم و خوش‌عطر این روستای کویری است. در کوچه باغ‌های روستا قدم بزنید. با حرکت در مسیر شالیزارها وعبور از کنار رودخانه زیبای ازمیغان به سنگ‌های سفیدی به نام تخت عروس می‌رسید. همچنین در روستای ازمیغان، آرامگاهی می‌بینید که آن را منتسب به سید محمد بن جعفر طیار می‌دانند.

مردم اعتقاد قلبی خاصی به این امام‌زاده دارند و گفته می‌شود که هرساله تا ده هزار نفر برای زیارت و ادای نذر به این منطقه می‌آیند. از جمله عواملی که سبب جذب طبیعت دوستان به این روستا می‌شود آبشار قدمگاه و گونه‌های گیاهی وحشی مثل انجیر کوهی با ارتفاع ۲۰ متر و قدمت ۳۰۰ ساله است. گشت و گذار در کوچه باغ‌های ازمیغان، کویرگردی در اطراف روستا، لذت آب بازی در رودخانه‌‌ای پر خروش، مناظر روستا، همه و همه از دلایلی است که هر کسی را ترغیب می‌کند تا لااقل یکبار رهسپار این‌جا شود.

روستای ازمیغان

اقامت و آنچه در سفر به کویر طبس نیاز دارید !

پاییز بهترین فصل برای کویرگردی است؛ زمانی که می‌توان گرمای ملایم خورشید را حس کرد و به راحتی به گردش پرداخت. البته زمستان هم می‌تواند فصل خوبی برای سفر به کویر طبس باشد به شرطی که برای شب‌تان یک جای گرم و نرم را رزرو کرده باشید و اسیر سرمای کویر نشوید. در این فصول احتمال مواجه شدن با حیوانات کویری و گزش مار و عقرب کمتر است پس می‌توانید شب، در دل کویر اتراق کنید.

کویر طبس

اگر علاقه به کمپینگ در فضای باز کویر دارید و از تجربه کافی برخودار هستید؛ پس وسایل لازم را به همراه بیاورید و یک شب، خودتان را به هتل هزارستاره مهمان کنید و زیر سقف آسمان، شب را به صبح برسانید. گزینه‌ی مقرون به صرفه‌ی بعدی  اقامتگاه‌های بوم‌گردی روستای ازمیغان، اصفهک و حلوان هستند که هزینه‌ای بین ۷۰ تا ۱۲۰ هزرا تاومان به ازای هر شب دریافت می‌کنند. این اقامتگاه‌ها، خانه‌هایی با بافت تاریخی هستند با امکاناتی مثل حمام و سرویس بهداشتی. اگر هم به دنبال اقامتی لوکس‌تر هستید، هتل‌های شهر طبس را برگزینید. همچنین با سفر به طبس و خراسان جنوبی خوردن غذاهای سنتی آن‌‌ها مثل قورت بادمجان را از دست ندهید.

کویر طبس

سخن آخر

در كوير تا چشم كار مي‌كند ماسه، نارنجي و آسمان سراسر آبيست؛ تا وقتي كه غروب مي‌رسد و اين تنها گسستگی را با مداد نارنجي یکی و یک‌رنگشان مي‌كند. میان این سراسر نارنجی دیدن سرسبزی از بعیدترین خیالات است اما طبس همه خیالات و معادلات انسان را برهم می‌زند. ترکیب برنج و خرما در روستاهایش و مرکبات و بوی بهارنارنج در کوچه‌های کاه‌گلی از معجزه‌ای در این کویر می‌گوید.

شب در طبس فرامي‌رسد. آسمان چنان پر از ستاره است که انگار سطل سطل الماس را به آسمان پرتاب كرده‌اند و اگر از خوش اقبالیمان ماه كامل باشد، دورش را هلالي گرد می‌کند( یعنی ماه خيمه زده). حال تمام این‌ها را کنار هم تصور كنيم؛ آسمان الماس نشان، ماه خیمه زده، آتشي در كنار و نواي ني محلي‌ها به همراه چاي آتشي. شاید ما با هم طعمی از بهشت را در کویر بچشیم.

اگر به کویر علاقه دارید، می‎توانید به اقصی نقاط کشور ایران سفر کرده و کویرهایی چون کویر متین آباد ، کویر شهداد ، کویر بافق و دشت لوت را ببینید.

 

دسته ها:
}