لطفا صبر کنید...

دریاچه ارومیه
امتیاز 0/5 از 0 نظر
0

1398/02/29

دریاچه ارومیه برای ما ایرانی‌ها نامی آشنا و خاطره‌انگیز است. دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران و در استان آذربایجان غربی قرار دارد. کلکسیونی از زیبایی‌ها و شگفتی‌ها را می‌توانید در این دریاچه ببینید و هرچه خوبان دارند دریاچه ارومیه همه یکجا دارد. صد جزیره کوچک و منحصر به فرد‌، ده‌ها نوع پرنده مهاجر، صدها گونه جانور و پوشش گیاهی، انواع خواص درمانی موجود مثل لجن درمانی و نمک درمانی و پل زیبا و بحث برانگیز بزرگراه در میانه‌ی دریاچه شما را به یک ضیافت بی‌نظیر و متفاوت در آذربایجان دعوت می‌نمایند. با کی سفر همراه باشید تا سری به دُردانه آذربایجان بزنیم..

دریاچه ارومیه

راه های دسترسی به دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه بین دو آذربایجان ایران قرار دارد. دریاچه ارومیه از مرکز شهر ارومیه حدود 35 کیلومتر و از تبریز ( معرفی شهر تبریز ) که در شرق دریاچه واقع شده حدود 100 کیلومتر فاصله دارد. لذا شما هر کجای ایران باشید باید خود را به این دو شهر برسانید. پیشنهاد ما به شما برای انتخاب مسیر این است که اگر در غرب و جنوب دریاچه قرار دارید خود را به ارومیه برسانید و سپس از طریق بزرگ‌راه شماره‌ی 16 به دریاچه برسید.

اگر هم در شرق هستید اول به تبریز بروید و بعد دوباره از طریق همان بزرگ‌راه شماره‌ی 16 به دریاچه ارومیه بروید. بزرگ‌راه شماره 16 راهی است که تبریز و ارومیه را به هم وصل می‌کند و جالب است که از میان دریاچه نیز رد می‌شود و کماکان ادامه دارد. همچنین شما اگر در محدوده‌ی شهرستان‌های شمالی این دریاچه هستید، به هرکدام از دو شهر صوفیان و سلماس خود را برسانید. از آن جا از طریق بزرگراه 14 می‌توانید به نزدیکی دریاچه برسید.

در مورد راه‌ هوایی هم فرودگاه ارومیه نزدیک‌ترین فرودگاه با فاصله‌ی کمتر از 50 کیلومتر است. هرچند که فرودگاه تبریز هم شاید برای برخی دیگر به دلایل مختلف گزینه‌ای قابل تامل باشد. راه ریلی ارومیه هم که سال 97 افتتاح شد و شما گزینه قطار را هم روی میز دارید.

طبیعت دریاچه ارومیه

قبل از دریاچه ارومیه بد نیست کمی درباره‌ی خود استان آذربایجان غربی صحبت کنیم که استانی مرزی است. آذربایجان غربی از شمال با جمهوری مستقل نخجوان و ترکیه و از غرب با عراق و ترکیه هم مرز است. همچنین از سمت جنوب با استان کردستان و در از طرف شرق نیز با آذربایجان شرقی همسایه است. دریاچه ی ارومیه نیز با اینکه نامش از ارومیه گرفته شده اما جالب است بدانید حوضه‌ی آبریز دریاچه ارومیه تنها متعلق به آذربایجان غربی نیست.

منابع آب آن توسط دو استان آذربایجان شرقی و کردستان نیز تامین می‌شود به طوریکه 39 درصد حوضه‌ی آبریز دریاچه در آذربایجان شرقی و 10 درصد در کردستان قرار دارد. دریاچه ارومیه که می‌توان آن را به گودالی مستطیلی شکل تشبیه کرد، آذربایجان را به دو قسمت تقسیم کرده و باعث طلاق آذربایجان به دو قسمت شرقی و غربی گردیده است. حوضه‌ی آبریز این دریاچه مساحتی در حدود 50000 کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد که در حدود 3 درصد از کل مساحت ایران است.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه جزیره های فراوانی دارد که تعداد آن‌ها به طرز شگفت‌آوری از صد جزیره می‌گذرد که در بخش های بعدی با شرح برخی جذابیت‌های آن‌ها شما را به وجد می‌آوریم. به دلیل همین جزیره‌‌های متعدد و اکثراً صخره‌ای دریاچه ارومیه باعث تجمع گونه‌های مختلف پرندگان مهاجر مثل فلامینگو، پلیکان، کفچه نوک، اکراس،  لک‌لک‌، اردک، چوب پا، نوک خنجری، مرغ نوروزی و... شده است. دریاچه ارومیه با توجه به طبیعتش محل تخم‌گذاری بعضی از این پرندگان ذکر شده و به علاوه پرندگانی چون عقاب طلایی ، غاز پیشانی سفید، غاز خاکستری،  قرقی ، جغد قهوه‌ای و ... می‌باشد.  دریاچه ارومیه پناهگاه وامانت‌دار خوبی بریا این پرندگان زیبا و بعضا کم نظیر بوده است و افسوس که ما محافظان خوبی برای این سرمایه عظیم و تکرار نشدنی نبوده‌ایم.

دریاچه ارومیه

در مورد آب و هوا هم خب مسلماً چون دریاچه در آذربایجان غربی قرار دارد بیشتر تحت تاثیر اقلیم این منطقه است. این استان دارای ارتفاعی نسبتاً بلند از سطح دریا است و منطقه‌ای کوهستانی محسوب می‌شود و از نقاط سردسیر ایران به شمار می‌رود. دریاچه ارومیه هم آب‌وهوایی نسبتاً سرد دارد . اما دریاچه به دلیل رطوبتی که ایجاد می‌کند آب و هوای اطرافش را تلطیف کرده و باعث می‌شود اختلاف دمای شب و روز و همچنین تابستان و زمستان نوسان کمتری داشته باشد. همچنین متوسط سالیانه‌ی بارندگی در آذربایجان غربی 350 میلی است و در سطح دریاچه نیز اندکی کمتر و حدود 300 میلی لیتر است و تقریباً با یک اختلاف اندک، مشابه متوسط بارش کشوری است. البته بد نیست که بدانید بارش متوسط سالیانه در جهان حدود 900 میلی متر است و بارش 300 میلی متری نشان از منطقه‌ای نیمه خشک دارد.

دریاچه ارومیه

طبیعت هر دریاچه‌ای است که نسیم‌ها و بادهای روح بخشی را در خود خلق کند و دریاچه ارومیه نیز از این قاعده مستثنی نیست. نکته‌ای دیگر که ذکر آن خالی از لطف نیست در مورد تبخیر بسیار زیاد از سطح دریاچه است که همین عامل باعث معتدل‌تر شدن آب‌وهوای نواحی اطراف دریاچه شده و اختلاف دما در شب و روز و فصول مختلف را در آذربایجان و بخصوص برای مناطق مجاور کم‌تر می‌کند.

ویژگی‌های جغرافیایی دریاچه ارومیه مضاف بر نعمت‌های زیستی، مایه بهره‌مندی مناطق اطر‌اف است و کشاوررزی و دام‌پروری را هم رونق داده است. وسعت زمین‌های کشاورزی ساحلی به حدود 180 هزار هکتار می‌رسد. در گذشته‌ی‌ نه چندان دور هم در سواحل دریاچه و در دره های دور و نزدیک به ساحل، جنگل های طبیعی وجود داشته که متأسفانه آن‌ها را قطع کرده‌اند تا از چوب درختان ذغال تهیه کنند که بازده اقتصادی اندکی دارد و لطمات جبران ناپذیری به محیط زیست دریاچه وارد کرده است و بدتر آنکه هیچ درختی هم جایگزین آن‌ها نکرده اند.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه ؛ دریاچه ای به قدمت و زیبایی تاریخ !

قبل از شرح دریاچه ارومیه، کی سفر به رسم همیشگی، مایل است که اطلاعاتی مختصر و مفید در مورد تاریخچه و علل نامگذاری دریاچه ارومیه در اختیار شما عزیزان قرار دهد. اروﻣﯿﻪ ﻧﺎﻣﯽ اﺳﺖ آشوری ﮐﻪ آﺷﻮرﯾﺎن باستان ﺑﻪ اﯾﻦ درﯾﺎﭼﻪ داده اﻧﺪ. اور در زﺑﺎنِ آﺷﻮری به معنای شهر اﺳﺖ، ﻫﻤﺎن واژه‌اي ﮐﻪ در ﻧﺎمِ اورﺷﻠﯿﻢ (ﺷﻬﺮِآﺷﺘﯽ) ﻫﻢ وﺟﻮد دارد و ﻣﯿﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي آب اﺳﺖ که هم‌ ریشه‌ی ماء در عربی است. یعنی ابتدا "اورمیه" بوده و معنی "شهر آب" را می‌دهد و با گذشت زبان به ارومیه تغییر لفظ داده و به شکل امروزی تلفظ می‌شود. البته احتمالاً نام باستانی آن چیچست بوده، به معنای دریای شور و به اعتقاد برخی دیگر درخشنده بوده که در لغت‌نامه دهخدا نیز به آن اشاره می‌شود.

ﺣﻤﺪاﷲ ﻣﺴﺘﻮﻓﯽ در ﻧﺰهة اﻟﻘﻠﻮب ﻧﺎم اﯾﻦ درﯾﺎﭼﻪ را ﮐﺒﻮدان ﻣﯽﻧﻮﯾﺴﺪ و ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ ﻧﺎم ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽِ آن ﭼﯿﭽﺴﺖ ﺑﻮده و اراﻣﻨﻪ آن را ﮐﭙﻮﺗﺎن ﯾﺎ ﮐﭙﻮﺗﺎن دزو ﻣﯽﺧﻮاﻧﻨﺪ. درﯾﺎﭼﻪ ﭼﯿﭽﺴﺖ در ﺷﻤﺎلِﻏﺮﺑﯽِ اﯾﺮان و نزد اﯾﺮاﻧﯿﺎنِ ﺑﺎﺳﺘﺎن ﻣﻘﺪس ﺑﻮده اﺳﺖ زﯾﺮا زرﺗﺸﺖ پیامبر ایران باستان در مجاورت این دریاچه به دنیا آمدده است. در برهه‌هایی از تاریخ نیز به آن شاهی و یا حتی رضاییه گفته‌اند که البته  موقتی بوده و امروز به همان نام ارومیه شناخته می‌شود.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه که بخش اعظم آن (بیش از 50 درصد) در آذربایجان غربی قرار دارد بزرگترین دریاچه‌ی داخلی ایران است. همچنین بزرگ‌ترین دریاچه‌ی آب شور در خاورمیانه و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیاست و این از ویژگی‌های خاص آن است. طول دریاچه بین 130 تا 140 کیلومتر است و عرض آن هم 15 تا 55 کیلومتر است. امروزه عمق دریاچه به طور متوسط 5 یا 6  متر است و در ژرف‌ترین قسمت‌های خود به 13 مترمی‌رسد. که این عمق کم به خاطر مشکلات متنوع اخیر از طرفی و احداث جاده و بزرگراه در وسط دریاچه از طرفی دیگر باعث شده که کشتی‌ها در این دریاچه به گل بنشینند و زمین گیر شوند. دریاچه‌ای که روزگاری در آن کشتی‌رانی رونقی داشت.

85 درصد آب این دریاچه از طریق رودخانه‌های آذربایجان غربی و 15 درصد از طرف همتای شرقی‌اش تامین شود. در مجموع 60 رودخانه به داخل دریاچه ارومیه آبریزی می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها زرینه رود با 41 درصد و سیمینه رود با 11 درصد، سهم بیشتری دارند. آب‌چای و گدارچای هم در رتبه‌های بعدی با سهم به ترتیب 10 و 8 درصد قرار می‌گیرند.

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه را از نزدیک ببینید !

اما از هرچه بگذریم سخن جذابیت‌های گردشگری خوش‌تر است و در پی آنیم که شما را با امتیازات ویژه‌ی گردشگری این منطقه آشنا کنیم. جذابیت‌های دریاچه ارومیه بسیار متفاوت است و مخاطبین وسیعی را با نقطه نظرات و سلایق مختلف دربر می‌گیرد.

جزایر دریاچه ارومیه

اولین جذابیت این دریاچه وجود جزایری زییا و جالب است که هر کدام جذابیت‌های مربوط به خود را دارند. مثلاً جزیره کبودان که چشمه و قناتی! کوچک دارد. وسعت آن 3175 هکتار و ارتفاع 1521 متر از سطح دریا را دارا است. ساحل آن سنگی است و برای شنا و ورزش‌های آبی امکانات خوبی داشته است. در گذشته نیز مأمن هزار گونه‌ی جانوری از جمله قوچ و میش بوده  است.

دریاچه ارومیه

جزیره اشک نیز با 2115 هکتار یکی از جزایر بزرگ این دریاچه محسوب می‌شود که یکی از زیست‌گاه‌های پرندگان مهاجر مثل پرنده‌ی زیبای فلامینگو بوده است. حالا هم گوزن زرد ایرانی یکی از نادرترین گونه‌های گوزن در آن جا زندگی می‌کند. جزیره اسپیر نیز 1151 هکتار وسعت دارد و پناهگاه بسیاری از پرندگان مهاجر است. در نهایت از دیگر جزایر قابل توجه می‌توان جزایر نه‌گانه و جزیره بسیار کوچک و اما زیبا و بی‌نظیر عثمان نام برد.

دریاچه درمانگر !

خواص موجود در کانی‌های جزیره عثمان همواره گردشگران زیادی را در فصول گرم سال به خود جذب می‌کند و مردم بومی از گذشته برای لجن درمانی و نمک درمانی به این منطقه می‌رفتند. حتی در بین سال‌های 40 تا 50 بیمارستان شوروی با استفاده از لجن مریضان را مداوا می‌کرد. گفته می‌شود این متد درمانی برای بیماران پوستی، پسوریازیس، روماتیسم، آسم، سینوزت و... استفاده می‌شد. خارج از مبحث درمانی صرفا خود گل‌بازی می‌بازی میتوانید مفرح باشد و موجبات خنده و شادی شما را فراهم کند.

دریاچه ارومیه

پارک ملی دریاچه ارومیه

‌گاه زیست ‌کره مناطقی حافظت شده و بین المللی هستند که زیر نظر و حمایت سازمان‌هایی مثل یونسکو قرار دارند و گونه‌های جانوری مختلف را نگه‌داری می‌کنند و مانع از انقراض و لطمه دیدن آن ها می‌شوند. پارک ملی دریاچه ارومیه این ویژگی را نیز دارد. انواع حیوانات مختلف در این منطقه محافظت می‌شوند مثل گوزن زرد ایرانی، قوچ، میش ارمنی، فلامینگو، پلیکان و انواع مارهای مختلف می‌باشد.

دریاچه ارومیه

پل میان‌گذر دریاچه ارومیه

این پل قسمتی از بزرگراه شهید کلانتری است. پل شهید کلانتری طولانی‌ترین پل ساخته شده در ایران است و فاصله دو شهر ارومیه و تبریز را 135 کیلومتر کاهش می‌دهد. همان طور که می‌دانید هر انتخاب هزینه‌ای دارد و این پل زیبا تاوانی گران داشت و بعدها یکی از عوامل خشکی دریاجه ارومیه شد. مثل پر طاووس شد که به طاووس زیبایی می‌بخشد اما همین پر باعث شکار طاووس می‌شود.

دشمن طاووس آمد پر او                ای بسی شه را بکشته فر او

به نظر نمیاید که فایده‌ی این تصمیم بیش از ضرر آن بوده باشد.

دریاچه ارومیه

عکاسی در دریاچه ارومیه

عکاسی طرفداران خاص خود را دارد و یا اینکه فرصتی را به گردشگران نیز می‌دهد که مدتی از سفر خود را صرف هنر ظریف عکاسی کنند. سطح زیبای آب دریاچه و غروب‌های شگفت‌انگیز دریاچه‌ ارومیه می‌تواند سوژه‌ای دل‌فریب برای لنز دوربین‌ها باشد. در نهایت دیدن پرندگان مختلف که انواع آن‌ها در این ناحیه به 212 مورد می‌رسد می‌تواند جذاب و اندکی حزن انگیز باشد. متاسفانه به دلیل وخامت اوضاع دریاچه تعداد این پرندگان هرسال کمتر می‌شود و عاشقان طبیعت را در اندوه خود فرو می‌برد. البته این ناحیه جز پرندگان 41 نوع خزنده، 7 گونه دوزیست و 27 گونه از پستانداران است و این موضوع به تنهایی می‌تواند باعث شود که علاقه‌مندان به جانوران کوله‌های خود را در راه عزیمت به دریاچه ارومیه ببندند.

دریاچه ارومیه

البته گروهی هم که شاید نتوان نام آن‌ها را فقط گردشگر نامید بلکه دلواپسانی که علاقه‌مند هستند از نزدیک شاهد برخی از مسائل تأسف‌بار دریاچه ارومیه باشند. با یک چشم از طبیعت بکر لذت ببرند و با یک چشم خون بگریند. بحث اشک و خون که شد بد نیست به سرخ‌گون شدن دریاچه در برخی روزهای سال اشاره کنیم. پدیده‌ای بسیار زیبا و نادر که در دریاچه رخ می‌دهد و دریاچه‌ را آبی اناری و یا سرخابی می‌کند که بسیار جالب توجه است.گفته می‌شود این اتفاق به دلیل دست به دست هم دادن عواملی مثل درجه شوری بسیار بالای آب دریاچه ارومیه، کاهش سطح آب دریاچه‌، تابش نور خورشید ،کاهش اکسیژن موجود در آب، کاهش تنها موجود زنده‌ی دریاچه به نام آرتمیا (آرتمیا بسیار ارزشمند است بطوریکه قیمت هر کیلوی آن چند برابر یک بشکه نفت است و کاربرد‌های گوناگونی از جمله در تغذیه غذای ماهی و میگو دارد) و عواملی از این دست است.

دریاچه ارومیه

ملزومات سفر به دریاچه ارومیه

در نزدیکی دریاچه هتل و اقامتگاهی وجود ندارد لذا برای اقامت شبانه  باید به شهر‌های اطراف بروید. اما پیشنهاد ما این است اگر هوا مناسب است و آمادگی آن را داشتید اقامت در کنار دریاچه می‌توانید تجربه ای متفاوت برایتان رقم بزند. در حالت کلی نیز بهترین زمان برای دیدن این دریاچه‌ی بحث برانگیز بهار و تابستان است. همچنین این منطقه پارکینگ ندارد و به شما هشدار می‌دهیم که مراقب باشید ماشینتان در قسمت ساحلی دریاچه گیر نیفتد.

دغدغه‌ی دردمندانه کی سفر

وظیفه‌ی خود می‌دانیم که کمی از بحثمان را در مورد علل خشکی دریاچه و پیامدهای احتمالی آن و احیانا راه‌حل‌های موجود قرار بدهیم. مسلماً نه ما می‌توانیم در این مجال کوتاه و در مبحثی که در آن متخصص نیستیم مانور بدهیم اما به عنوان یه یک رسانه بر خود لازم می‌دانیم حداقل در حد وسع خود گامی هرچند کوچک در راستای آگاهی بخشی برداریم. از دلایل خشکی دریاچه از عوامل زیر عموما یاد می شود :

توسعه‌ی بی‌رویه‌ی کشاورزی، حفر بیش از حد چاه، احداث بزرگراه در میان دریاچه!، سدهای موجود و مانع بر سر رودخانه‌های آبریز، برداشت افراطی از آب آن، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و... .

دریاچه ارومیه

مسلماً خشکی دریاجه آسیب های جدی برای کشاورزی و اقتصاد دارد و باعث نابودی بسیاری از پوشش‌های گیاهی اطراف می‌شود و ما دیگر باید با این تنوع جانوری و بخصوص پرندگان زیبا خداحافظی کنیم. همچنین شوره‌زار کف دریاچه بیرون می‌افتد و باعث ایجاد ریزگرد و آلودگی هوا می‌شود و اعتدال هوایی منطقه از نظر دمایی کم می‌شود و خشک‌تر می‌شود. و بسیاری از پیامد‌های دیگر که در حوصله بحث نمی‌گنجد. راه‌حل نیز عزم ملی می‌طلبد. باید از تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده و احساسی پرهیز کرد و گوش به حرف اهالی فن و دانشمندان این حوزه سپرد.

البته اخیرا به لطف بارش‎های الهی در اواخر سال 97 و و اوایل سال 98، این دریاچه جان تازه ای به خود گرفته است .

دریاچه ارومیه

سخن آخر

ای کاش قدر داشته‌هایمان را بدانیم قبل از آن که آن‌ها را از دست بدهیم. دریاچه ارومیه میراث باستانی ماست و اینک بخشی از هویت ملی ما را تشکیل می‌دهد. کی سفر آرزو دارد همیشه این سرمایه عظیم در کنار ما باشد و ما از آیندگان به خاطر رفتار امروزمان شرمنده نباشیم. دیدن دریاچه ارومیه هم فال است و هم تماشا. هم برگی از جغرافیای زیبای ایران و هم برگی از تاریخ معاصر ماست. امیدواریم اگر دریاچه ارومیه تشریف بردید، آن را پر آب و پر رونق ببینید.

دسته ها:
}